Machineverordening van de EU vanaf 20 januari 2027

De officiële titel van de Machineverordening luidt:
Verordening (EU) 2023/1230 van het Europees Parlement en de Raad betreffende machines.

Als u de technische eisen van de automatisering en van de machinebouw van tegenwoordig vergelijkt met die uit 2009, wordt duidelijk dat de herziening van de richtlijn onvermijdelijk was.
Digitalisering en netwerkvorming alsmede de daarmee samenhangende nieuwe thema's Industrial Security en kunstmatige intelligentie (AI) staan op het punt om de fabriekshallen en de daarin aanwezige machines en installaties flink te veranderen.
Om rekening te houden met deze wijzigingen, zijn de bepalingen aangepast aan de technische ontwikkelingen.

De nieuwe Europese Machineverordening (EU) 2023/1230 bevat uitgebreide regelgeving inzake de gezondheids- en veiligheidseisen voor machines, inclusief nieuwe technologieën zoals kunstmatige intelligentie. Belangrijke punten zijn veiligheidseisen, nieuwe conformiteitsbeoordelingsprocedures en strenger markttoezicht.

• Verplicht te keuren machines
  De catalogus van verplicht te keuren machines, die voorheen in bijlage IV bij de Machinerichtlijn 2006/42/EG stond en is "verhuisd" naar bijlage I, bevat in deel A een lijst van machines met een hoog risico waarvoor een verplichte keuring en certificering door derden is voorzien. Zes categorieën machines zullen in de toekomst onderworpen zijn aan een verplichte keuring, zonder dat de toepassing van een geharmoniseerde norm hen van de keuringsplicht ontslaat. Dit is te danken aan de huidige ontwikkelingen op het gebied van kunstmatige intelligentie. Zo kunnen machinefabrikanten de conformiteit voor de zes genoemde productgroepen niet meer zoals tot nu toe zelf in combinatie met een geharmoniseerde norm verklaren, maar moeten ze daarvoor een aangewezen accreditatie-instantie benaderen.

• Substantiële wijziging
  De verordening is uitgebreid met de definitie van een substantiële wijziging van machines en de juridische gevolgen van een dergelijke wijziging. Een conformiteitsbeoordelingsprocedure is noodzakelijk voor de veiligheid van machines als een machine ingrijpend wordt veranderd of als er wijzigingen worden aangebracht die betrekking hebben op de overeenstemming van de machine met de wettelijke bepalingen inzake de CE-markering. Daarbij moeten exploitanten als gevolg van een substantiële wijziging fabrikant worden – met alle verplichtingen.
   
• Veiligheidscomponenten
  De definitie van veiligheidscomponenten omvat nu naast componenten van fysieke aard of digitale en/of gemengde aard ook de software.
   
• Digitale technologieën
  De opkomst van nieuwe digitale technologieën, zoals kunstmatige intelligentie, IoT (Internet of Things) en robotica, brengt nieuwe uitdagingen voor de productveiligheid met zich mee.
   
• Industrial Security
  In het nieuwe punt "Bescherming tegen corruptie" stelt de Machineverordening nu ook eisen aan de cybersecurity van machines. Bedreigingen van de cybersecurity mogen de veiligheidsfuncties van de machine niet aantasten. Maatregelen hiertegen zijn daarom niet langer een kwestie van interpretatie door degene die de machine in de handel brengt, maar zijn verplicht. Fabrikanten moeten hun bestaande Safety-concepten op dit punt herzien!
   
• Digitale gebruiksaanwijzing
  Het verstrekken van de gebruiksaanwijzing in digitale vorm wordt toegestaan. Op verzoek van de klant moet de fabrikant de gebruiksaanwijzing op papier beschikbaar stellen. Ook de EU-conformiteitsverklaring mag in digitale vorm worden geleverd. Niet-voltooide machines mogen met een digitale montagehandleiding en een digitale inbouwverklaring worden geleverd.

De Machinerichtlijn (2006/42/EG) is de laatste en momenteel geldende versie van de richtlijn betreffende machines. Ze wordt sinds 2009 en tot aan de inwerkingtreding van de Machineverordening verplicht toegepast in de Europese Unie.

De Machineverordening streeft ernaar om het hoge veiligheidsniveau dat is bereikt door het toepassen van de voorschriften uit de Machinerichtlijn te behouden en op de huidige stand van de techniek te brengen. Het doel is om de interactie tussen mens en machine veilig te maken en de standaardisatie van fundamentele en verplichte Europese veiligheidseisen aan machines te waarborgen.

De nieuwe verordening blijft betrekking hebben op machines alsmede bijbehorende producten die bestemd zijn voor gebruik in de Europese Unie, maar breidt de veiligheidscomponenten uit met software.