EU-Machineverordening vanaf 2027

Op 20 januari 2027 wordt de EU-Machineverordening 2023/1230 van kracht. Ze is op 19 juli 2023, twintig dagen na de publicatie in het Publicatieblad van de Europese Unie, in alle lidstaten in werking getreden. De Machineverordening bevat concretiseringen en verschaft meer duidelijkheid over punten die tot nu toe omstreden waren. Bovendien bevat ze nieuwe aspecten zoals het toenemende belang van Industrial Security en digitalisering. Machinefabrikanten hebben nu de tijd om te voldoen aan de nieuwe eisen aan de veiligheid van machines en installaties.

Waarom is de EU-Machineverordening er en wanneer treedt deze in werking? Wat verandert er en wat zijn de gevolgen voor machinefabrikanten? De belangrijkste feiten op een rij:

Wat is de juiste naam van de Machineverordening?

Officieel heet de Machineverordening “Verordening (EU) 2023/1230 van het Europees Parlement en de Raad betreffende machines”.

Wat geldt er totdat de Machineverordening bindend van kracht wordt?

De Machinerichtlijn (2006/42/EG) is de laatste en momenteel geldende versie van de richtlijn betreffende machines. Ze wordt sinds 2009 en tot aan de inwerkingtreding van de Machineverordening verplicht toegepast in de Europese Unie.

Waarom is de Machineverordening er?

Als u de technische eisen van de automatisering en van de machinebouw van tegenwoordig vergelijkt met die uit 2009, wordt duidelijk dat de herziening van de richtlijn onvermijdelijk was. Digitalisering en netwerkvorming alsmede de daarmee samenhangende nieuwe thema's Industrial Security en kunstmatige intelligentie (AI) staan op het punt om de fabriekshallen en de daarin aanwezige machines en installaties flink te veranderen. Om rekening te houden met deze veranderingen, zijn de bepalingen aangepast aan de technische ontwikkelingen.

Wat is het doel van de Machineverordening?

De Machineverordening streeft ernaar om het hoge veiligheidsniveau dat is bereikt door het toepassen van de voorschriften uit de Machinerichtlijn te behouden en op de huidige stand van de techniek te brengen. Het doel is om de interactie tussen mens en machine veilig te maken en de standaardisatie van fundamentele en verplichte Europese veiligheidseisen aan machines te waarborgen.

Voor wie of wat geldt de EU-Machineverordening?

De nieuwe verordening blijft betrekking hebben op machines alsmede bijbehorende producten die bestemd zijn voor gebruik in de Europese Unie, maar breidt de veiligheidscomponenten uit met software.

Vanaf wanneer geldt de Machineverordening en wat zijn de overgangsperioden?

De EU-Machineverordening 2023/1230 is op 29 juni 2023 in het Publicatieblad van de EU gepubliceerd. De Machineverordening is vanaf 20 januari 2027 (uiterste datum) juridisch bindend in alle EU-landen.

Wat staat er in de Machineverordening?

De nieuwe Europese Machineverordening (EU) 2023/1230 bevat uitgebreide regelgeving inzake de gezondheids- en veiligheidseisen voor machines, inclusief nieuwe technologieën zoals kunstmatige intelligentie. Belangrijke punten zijn veiligheidseisen, nieuwe conformiteitsbeoordelingsprocedures en strenger markttoezicht.

Wat zijn de belangrijkste wijzigingen en vernieuwingen in de Machineverordening?

• Verplicht te keuren machines
  De catalogus van verplicht te keuren machines, die voorheen in bijlage IV bij de Machinerichtlijn 2006/42/EG stond en is "verhuisd" naar bijlage I, bevat in deel A een lijst van machines met een hoog risico waarvoor een verplichte keuring en certificering door derden is voorzien. Zes categorieën machines zullen in de toekomst onderworpen zijn aan een verplichte keuring, zonder dat de toepassing van een geharmoniseerde norm hen van de keuringsplicht ontslaat. Dit is te danken aan de huidige ontwikkelingen op het gebied van kunstmatige intelligentie. Zo kunnen machinefabrikanten de conformiteit voor de zes genoemde productgroepen niet meer zoals tot nu toe zelf in combinatie met een geharmoniseerde norm verklaren, maar moeten ze daarvoor een Notified Body benaderen.
   
• Substantiële wijziging
  De verordening is uitgebreid met de definitie van een substantiële wijziging van machines en de juridische gevolgen van een dergelijke wijziging. Een conformiteitsbeoordelingsprocedure is noodzakelijk voor de veiligheid van machines als een machine ingrijpend wordt veranderd of als er veranderingen worden aangebracht die betrekking hebben op de overeenstemming van de machine met de wettelijke bepalingen inzake de CE-markering. Daarbij moeten exploitanten als gevolg van een substantiële wijziging fabrikant worden – met alle verplichtingen.
   
• Veiligheidscomponenten
  De definitie van veiligheidscomponenten omvat nu naast componenten van fysieke aard of digitale en/of gemengde aard ook de software.
   
• Digitale technologieën
  De opkomst van nieuwe digitale technologieën, zoals kunstmatige intelligentie, IoT (Internet of Things) en robotica, brengt nieuwe uitdagingen voor de productveiligheid met zich mee.
   
• Industrial Security
  In het nieuwe punt "Bescherming tegen corruptie" stelt de Machineverordening nu ook eisen aan de cybersecurity van machines. Bedreigingen van de cybersecurity mogen de veiligheidsfuncties van de machine niet aantasten. Maatregelen hiertegen zijn daarom niet langer een kwestie van interpretatie door degene die de machine in de handel brengt, maar zijn verplicht. Fabrikanten moeten hun bestaande Safety-concepten op dit punt herzien!
   
• Digitale gebruiksaanwijzing
  Het verstrekken van de gebruiksaanwijzing in digitale vorm wordt toegestaan. Op verzoek van de klant moet de fabrikant de gebruiksaanwijzing op papier beschikbaar stellen. Ook de EU-conformiteitsverklaring mag in digitale vorm worden geleverd. Niet-voltooide machines mogen met een digitale montagehandleiding en een digitale inbouwverklaring worden geleverd.

Zijn er geharmoniseerde normen onder de EU-Machineverordening?

De Europese Unie is van plan om zo mogelijk alle circa 800 geharmoniseerde normen die momenteel van toepassing zijn onder de Machinerichtlijn ook voor de nieuwe Machineverordening te harmoniseren. Daartoe wordt een nieuwe bijlage ZA bij de normen opgesteld, waarin het verband tussen de desbetreffende norm en de Machineverordening wordt aangegeven.

In de regel zijn er geen punten in de met de Machinerichtlijn geharmoniseerde normen die ingaan op de nieuwe eisen van de Machineverordening, zoals bescherming tegen corruptie. Daarom komt er een afzonderlijke norm voor deze eis, EN 50742.

Als de tot nu toe gebruikte normen ook zijn geharmoniseerd onder de nieuwe Machineverordening en zijn opgenomen in het Publicatieblad van de EU, kunnen machinefabrikanten ook de nieuwe EN 50742 gebruiken voor conformiteitsbeoordeling om aan de nieuwe eisen te voldoen. Afhankelijk van de machine of het product kunnen verdere conformiteitstests, bijvoorbeeld meer geharmoniseerde normen of tests door een bevoegde instantie, nodig zijn om te voldoen aan de Machineverordening.

Pilz ondersteunt u als fabrikant van machines met een uitgebreid dienstenaanbod voor machineveiligheid – van de veiligheidsanalyse en de validatie tot de CE-markering volgens de eisen van de Machineverordening. Pilz heeft ook oog voor de nieuwe normatieve eisen aan Security, want Industrial Security zorgt op de machine voor de integriteit van de Safety. Daarvoor heeft Pilz zijn dienstenaanbod uitgebreid met passende trainingen op het gebied van Industrial Security.

• Naar het aanbod op het gebied van Safety en Security