Machineverordening vanaf 2027: security wordt doorslaggevend voor het concurrentievermogen

Jürgen Bukowski, Senior Manager Consulting & Services Operations

(het gesproken woord geldt)

De toenemende digitalisering en het groeiende netwerk van industriële installaties hebben het risicoprofiel veranderd. Klassieke functionele veiligheid volstaat namelijk niet meer om de machineveiligheid in moderne productieomgevingen te garanderen. Cyberaanvallen, manipulaties en onveilige toegang op afstand vormen reële bedreigingen. De Machineverordening (MVO) speelt in op deze ontwikkeling door veiligheid en Industrial Security samen te brengen. Voor bedrijven betekent dit dat de toegang tot de Europese markt voortaan gekoppeld is aan uitgebreide eisen op het gebied van veiligheid en beveiliging – en daarmee een doorslaggevende concurrentiefactor wordt.

Implementatie en centrale vereisten
De MVO vereist een holistische aanpak gedurende de gehele levenscyclus van de machine. Een essentieel onderdeel is de consequente integratie van ‘security-by-design’: beschermingsmaatregelen tegen manipulatie, ongeoorloofde toegang of onveilige softwarewijzigingen moeten al in de constructie- en ontwerpfase in aanmerking worden genomen.
Gelijktijdig wint digitale documentatie aan belang. Gebruiksaanwijzingen en conformiteitsverklaringen moeten digitaal worden verstrekt en gedurende ten minste tien jaar beschikbaar blijven. Dit vereist nieuwe processen voor documentatie, gegevensbeheer en traceerbaarheid.

Een ander aandachtspunt betreft duidelijk geregelde update- en toegangsprocessen op afstand, evenals de controleerbaarheid van veiligheidsfuncties. Machines moeten zo zijn ontworpen dat veiligheidsrelevante functies op een controleerbare manier kunnen worden getest. Diagnosegegevens spelen daarbij een centrale rol: ze leveren niet alleen informatie over foutcondities, maar maken het ook mogelijk om gebeurtenissen transparant te traceren – bijvoorbeeld waarom een veiligheidsfunctie is geactiveerd. Deze transparantie is van cruciaal belang om stilstand tot een minimum te beperken en installaties efficiënt te laten draaien. 

Ook structurele kwesties binnen het netwerk van installaties worden door de MVO duidelijker geregeld. De MVO biedt duidelijkheid bij aanpassingen aan het „geheel van machines“ (gekoppelde installaties): voor het eerst is het begrip „wezenlijke wijziging“ wettelijk vastgelegd. Bij aanpassingen kunnen bestaande keuringen en documentatie voor ongewijzigde onderdelen van de installatie ongewijzigd blijven, mits de wijzigingen geen nieuwe risico’s met zich meebrengen. 

Effecten en noodzaak tot actie
De Machineverordening brengt voor bedrijven duidelijke verantwoordelijkheden en een grotere druk om actie te ondernemen met zich mee. Wie meerdere machines of onvolledige machines tot een geheel verbindt en daarbij nieuwe risico’s op het gebied van interfaces creëert, wordt juridisch gezien beschouwd als de fabrikant van de complete installatie. Hieruit vloeien concrete verplichtingen voort:

• Zij zijn verantwoordelijk voor de veilige en soepele samenwerking tussen alle componenten (bijvoorbeeld een installatiebrede noodstop-functie).
• De risicobeoordeling moet de gehele gekoppelde installatie omvatten.

Voor fabrikanten betekent MVO in het algemeen een aanpassing van de ontwikkelings-, documentatie- en veiligheidsprocessen, inclusief de beschikbaarheid van technische documentatie op de lange termijn. Exploitanten moeten op hun beurt niet alleen zorgen voor de veiligheid van de bedrijfsvoering, maar ook voor bescherming tegen cyberrisico’s. 

Wereldwijde impact: toegang tot de EU-markt
De MVO heeft een reikwijdte die veel verder reikt dan Europa. Fabrikanten wereldwijd moeten hun producten, processen en veiligheidsconcepten aanpassen om in de EU actief te kunnen blijven.

Met name de eisen op het gebied van cyberbeveiliging, digitale documentatie en veilige softwareprocessen leggen de lat hoger. Gelijktijdig vereist de Europese praktijk – bijvoorbeeld het veelvuldig koppelen van machines – een hoge mate van flexibiliteit en integratiemogelijkheden.
Hiermee wordt de MVO een internationaal referentiekader. Zij bepaalt wat in de toekomst wereldwijd als de stand van de techniek op het gebied van industriële veiligheid geldt.

Nu actie ondernemen: MVO als kans benutten
De Machineverordening is veel meer dan alleen een aanpassing van de regelgeving – ze markeert een paradigmaverschuiving op het gebied van industriële veiligheid. Bedrijven die tijdig actie ondernemen, kunnen de nieuwe eisen aangrijpen om hun processen te optimaliseren, risico’s te beperken en hun concurrentievermogen duurzaam te versterken. Het aftellen is begonnen – en de koers voor toekomstbestendige machines wordt nu uitgezet.