Fonksiyonel emniyet

Tehlikelerin nedenleri ve dolayısıyla bunlardan kaçınmak için uygulanan teknik önlemler büyük ölçüde değişebilir. Sonuç olarak, örneğin potansiyel tehlikelerin nedenine göre farklı emniyet türleri ayrışır.

"Fonksiyonel emniyet", emniyet bir kontrol sisteminin doğru fonksiyonuna bağlı olduğunda kullanılan terimdir.

Risk değerlendirmesi, fonksiyonel emniyet gereklilikleri açısından merkezi bir rol oynar. Makineler üzerindeki riski değerlendirirken ve azaltırken göz önünde bulundurmanız gereken adımlar EN ISO 12100 standardından gelmektedir. Emniyet fonksiyonlarının değerlendirilmesi ve doğrulanması, gerekli korumanın bir kontrol sistemine bağlı olması koşuluyla, EN ISO 13849 ve EN IEC 62061 standartlarının hükümlerine tabidir. Emniyet bütünlüğü gereklilikleri (PL, SIL) risk tahmininden türetilir.

Otomasyonda da dijitalleşmeye doğru bir eğilim var. Artan karmaşıklık seviyesi, konfigüre edilebilir veya programlanabilir kontrol sistemlerinin tesis ve makineleri korumak için giderek daha fazla kullanıldığı anlamına gelmektedir. Makine kontrol sistemlerini tasarlarken, bu soru genellikle risk değerlendirmesi sırasında ortaya çıkar: Emniyetle ilgili kontrol fonksiyonları için gerekli emniyet seviyesini nasıl seçersiniz? Üreticiler, bileşenleri belirli kriterlere uygun olarak seçmeli ve birleştirmelidir. Risk tahmini, bir bileşenin tehlikeye girme ihtimaline bakar. Daha sonra çeşitli bileşenlerin arızalanma olasılıkları birlikte incelenmelidir. Gerekli emniyet seviyesi, yaralanmanın ciddiyetini ve maruz kalma sıklığını veya süresini gösteren grafiklerle belirlenir. Risk ne kadar büyük olursa kontrolörün emniyetle ilgili gereksinimleri de o kadar yüksek olur. Süreçte her emniyet fonksiyonu incelenir. Örneğin, tehlike durumunda E-STOP fonksiyonu ile istenmeyen yeniden başlatmaya veya kapatmaya karşı koruma, hatta kontrolörün arızalanması durumunda makinenin hala emniyette olmasını sağlama. 

Üretkenlik, emniyetli makine talepleriyle birlikte dikkate alınmalıdır. Aksi takdirde, emniyet cihazlarını kurcalamaya yönelik teşvik artacaktır.  

Makine kontrol sistemlerinin emniyetle ilgili parçalarının gereksinimleri hem ISO 13849 hem de IEC 62061'de tanımlanmıştır.

ISO 13849-1 2023 yılında yayımlanmıştır, ardından Mayıs 2024'te EN ISO 13849-1:2023 AB Resmi Gazetesi’nde yayımlanmıştır. Bu standart 15.05.2027 tarihine kadar sürecek geçiş döneminin ardından yürürlüğe girecek ve önceki EN ISO 13849-1:2015 standardının yerini alacaktır. Uyumlaştırma, şu anda geçerli olan 2006/42/EC sayılı Makine Direktifinin yerini 20 Ocak 2027 tarihinde 2023/1230 sayılı Makine Regülasyonunun (AB) alacağını ifade eder. EN ISO 13849-1:2023'ün, bazı basit düzeltmelerle 2023/1230 sayılı Makine Regülasyonu (AB) ile uyumlu hale getirileceği varsayılabilir. EN ISO 13849-1:2015'in 2023/1230 sayılı Makine Regülasyonu (AB) ile uyumlaştırılması henüz planlanmamıştır. Bu nedenle EN ISO 13849-1:2023'ün mümkün olan en kısa sürede uygulanmasını tavsiye ediyoruz.

Mart 2024'te IEC 62061:2021/AMD1:2024, IEC 62061:2021'de bazı değişiklikler ve eklemeler yapılarak yayınlanmıştır. EN IEC 62061:2021/A1:2024, Temmuz 2024'te yayımlandı. IEC 62061:2021 standardının bir sonraki revizyonu ise Mart 2026 ve Haziran 2026'da sırasıyla IEC 62061:2021/AMD2:2026 ve EN IEC 62061:2021/A2:2026 olarak yayınlandı.

Uluslararası bir IEC veya ISO standardı, Avrupa Birliği Resmi Gazetesi'nde AB standardı olarak yayınlanır yayınlanmaz, uygunluk varsayımı geçerli olur. Bu, standardın spesifikasyonlarına uyan bir üreticinin, Makine Direktifinin sağlık ve emniyet gerekliliklerine uyduğu varsayabileceği ve böylece uygunluk beyanı ile uygunluk değerlendirmesinin bir parçası olarak, CE işaretinin makinelerine eklenebileceği anlamına gelir. Onaylanan uluslararası standartlar, IEC ve ISO web sitelerinde yayınlanır yayınlanmaz uygulanabilir. Bununla birlikte, beklenen gelişmeyi erken bir aşamada ele almanız önerilir.

Fonksiyonel emniyetin amacı, insanları ve makineleri her zaman tehlikelerden korumaktır. Avrupa'da, mühendislik sektöründeki ilgili fonksiyonel emniyet standartları Makine Direktifinde listelenmiştir. “Fonksiyonel emniyet” posterimizi şimdi indirin ve EN ISO 12100 uyarınca risk değerlendirmesi ve risk azaltma prosedürünü bir bakışta keşfedin. Bu A standardından türetilen iki önemli standarttan yararlanabilirsiniz: EN ISO 13849-1 veya EN IEC 62061.

• Fonksiyonel emniyet posterini indirin

• Makine emniyeti hizmetlerimiz hakkında bilgi edinin
• Fonksiyonel emniyet konusunda uzman olun - CEFS eğitimi