Rozporządzenie w sprawie maszyn od 2027 r.: bezpieczeństwo będzie kluczowym czynnikiem konkurencyjnym

Jürgen Bukowski, starszy kierownik ds. doradztwa w dziale konsultingu i usług

(obowiązuje wersja wygłoszona)

Postępująca cyfryzacja i sieciowa integracja zakładów przemysłowych spowodowały zmiany w profilu ryzyka. Wynika to z faktu, że klasyczne podejście do bezpieczeństwa funkcjonalnego nie wystarcza już do zapewnienia gwarancji bezpieczeństwa dla maszyn w nowoczesnych środowiskach produkcyjnych. Cyberataki, manipulacje i niebezpieczny dostęp zdalny stanowią realne zagrożenie. Rozporządzenie w sprawie maszyn (MR) uwzględnia tę zmianę poprzez połączenie kwestii bezpieczeństwa i bezpieczeństwa przemysłowego. Dla przedsiębiorstw oznacza to, że dostęp do rynku europejskiego będzie w przyszłości uzależniony od spełnienia kompleksowych wymogów dotyczących bezpieczeństwa i ochrony – a tym samym stanie się kluczowym czynnikiem konkurencyjnym.

Wdrożenie i kluczowe wymagania
W MVO postuluje się holistyczne podejście obejmujące cały cykl życia maszyny. Jednym z kluczowych elementów jest konsekwentne wdrażanie zasady „Security by Design”: środki zabezpieczające przed manipulacją, nieuprawnionym dostępem lub niebezpiecznymi zmianami w oprogramowaniu należy uwzględnić już na etapie projektowania i tworzenia.
Jednocześnie coraz większego znaczenia nabiera dokumentacja cyfrowa. Instrukcje obsługi i deklaracje zgodności muszą być dostępne w formie cyfrowej i przechowywane przez co najmniej dziesięć lat. Wymaga to wprowadzenia nowych procedur w zakresie dokumentacji, przechowywania danych i identyfikowalności.

Dużą wagę przywiązuje się również do jasno uregulowanych procedur aktualizacji i zdalnego dostępu, a także do możliwości weryfikacji funkcji bezpieczeństwa. Maszyny muszą być zaprojektowane w taki sposób, aby funkcje związane z bezpieczeństwem można było poddać testom w sposób umożliwiający śledzenie wyników. Dane diagnostyczne odgrywają kluczową rolę: nie tylko dostarczają informacji o stanach błędów, ale także umożliwiają przejrzyste śledzenie zdarzeń – na przykład w celu ustalenia, dlaczego uruchomiła się funkcja bezpieczeństwa. Ta przejrzystość ma kluczowe znaczenie dla zminimalizowania przestojów i zapewnienia wydajnej eksploatacji zakładów. 

MVO reguluje również w sposób bardziej przejrzysty kwestie strukturalne w ramach sieci zakładów. Rozporządzenie MVO zapewnia jasność w kwestii przekształcania „zespołów maszyn” (połączonych instalacji): po raz pierwszy pojęcie „istotnej modyfikacji” zostało zapisane w regulacji prawnej. W przypadku przeprowadzania prac modernizacyjnych dotychczasowe testy i dokumentacja dotyczące niezmienionych części instalacji mogą pozostać bez zmian, pod warunkiem że modyfikacja nie powoduje powstania żadnych nowych zagrożeń. 

Wpływ i konieczność podjęcia działań
Rozporządzenie w sprawie maszyn nakłada na przedsiębiorstwa jasno określone obowiązki i zwiększa presję na podjęcie przez nie odpowiednich działań. Każdy, kto tworzy połączenia między kilkoma maszynami lub częściowo ukończonymi maszynami w celu utworzenia zespołu, stwarzając przy tym nowe zagrożenia związane z interfejsami, jest z prawnego punktu widzenia uznawany za producenta całego zakładu. Wiąże się to z pewnymi obowiązkami:

• Twoim obowiązkiem jest zapewnienie, aby wszystkie elementy układu współpracowały ze sobą bezpiecznie i bez zakłóceń (na przykład w przypadku funkcji zatrzymania awaryjnego obejmującej cały zakład).
• Ocena ryzyka musi obejmować cały, wzajemnie powiązany zakład.

Dla producentów rozporządzenie MVO oznacza ogólnie rzecz biorąc, że należy dostosować procesy związane z rozwojem, dokumentacją i bezpieczeństwem oraz zapewnić długoterminową dostępność dokumentacji technicznej. Z kolei operatorzy mają obowiązek nie tylko zapewnić bezpieczeństwo podczas eksploatacji, ale także zabezpieczyć się przed zagrożeniami cybernetycznymi. 

Globalny wpływ: przepustka na rynek UE
MVO ma wpływ wykraczający daleko poza granice Europy. Producenci na całym świecie muszą dostosować swoje produkty, procesy i koncepcje bezpieczeństwa, aby móc nadal prowadzić działalność na terenie UE.

W szczególności wymagania dotyczące cyberbezpieczeństwa, dokumentacji cyfrowej oraz bezpiecznych procesów związanych z oprogramowaniem wyznaczają nowe standardy. Jednocześnie praktyka europejska – na przykład częste łączenie maszyn w sieci – wymaga wysokiego stopnia elastyczności i zdolności do integracji.
To sprawia, że MVO stanowi międzynarodowy punkt odniesienia. Rozporządzenie określa, co w przyszłości będzie uznawane za najnowszy stan wiedzy w dziedzinie bezpieczeństwa pracy – na całym świecie.

Zadziałaj już teraz: wykorzystaj MVO jako szansę
Rozporządzenie w sprawie maszyn to znacznie więcej niż tylko zmiana przepisów – oznacza ono zmianę paradygmatu w dziedzinie bezpieczeństwa przemysłowego. Firmy, które podejmą działania na wczesnym etapie, mogą wykorzystać nowe wymagania do optymalizacji swoich procesów, ograniczenia ryzyka oraz wzmocnienia swojej konkurencyjności w perspektywie długoterminowej. Odliczanie trwa – a fundamenty pod maszyny gotowe na przyszłość kładzie się właśnie teraz.