Kies svp uit deze wereldkaart uw land, zodat u direct op de Pilz homepage komt. Staat uw land niet bij de keuze mogelijkheid, klik dan hier: Wereldwijde site

Sluiten
België | nederlands

EN ISO 13849-1: Performance Level (PL)

Hoe hoger het risico, des te hoger zijn de eisen aan besturingssystemen. De gevaarlijke situatie wordt daarbij ingedeeld in vijf niveaus, zogenaamde Performance Levels (PL), van PL "a" (laag) tot en met PL "e" (hoog). Het vereiste PL wordt in het kader van de risicobeoordeling volgens EN ISO 12100 en EN ISO 13849-1 bepaald of toegewezen.

EN ISO 13849-1/-2: Veiligheid van machines - Onderdelen van besturingssystemen met een veiligheidsfunctie

EN ISO 13849-1 is als opvolger van EN 954-1 de centrale veiligheidsnorm voor de constructie van veiligheidsgerichte besturingen voor machines.

EN ISO 13849-1:2008 is als geharmoniseerde norm bij de Machinerichtlijn 2006/42/EG in het Publicatieblad van de EU gepubliceerd. Hierdoor geldt het vermoeden van overeenstemming.

Momenteel wordt de EN ISO 13849-1 herzien en de gewijzigde versie als nieuwe EN ISO 13849-1 vermoedelijk voor eind 2016 gepubliceerd en door harmonisatie tot de 2006/42/EG vrijgegeven voor gebruik.

 

Performance Level

EN ISO 13849-1 is in tegenstelling tot de deterministische (reproduceerbaar bepaalbare) benadering van de voorgaande norm EN 954-1 gebaseerd op een probabilistische (met de waarschijnlijkheid rekening houdende) benadering bij de beoordeling van veiligheidsgerichte besturingssystemen.

Behalve elektrische, elektronische en programmeerbare elektronische systemen behandelt de norm ook andere besturingstechnologieën zoals bijvoorbeeld de vloeistoftechniek

De beproefde categorieën van de EN 954-1 zijn behouden, maar tevens worden veiligheidsrelevante eigenschappen kwantitatief door statistische berekeningsmethoden beoordeeld. Op basis van de categorieën wordt daartoe het Performance Level bepaald, dat door de volgende parameters wordt beschreven:

  • categorie (structurele eis),
  • gemiddelde tijd tot een gevaarlijke uitval (MTTFd),
  • diagnosedekkingsgraad (DC) en
  • storingen met een gemeenschappelijke oorzaak (CCF)

 

EN ISO 13849-2 Veiligheid van machines - Onderdelen van besturingssystemen met een veiligheidsfunctie

Bij het thema "Validering" geldt op dit moment de EN ISO 13849-2:2012. Deze is als geharmoniseerde norm bij de Machinerichtlijn 2006/42/EG in het Publicatieblad van de EU gepubliceerd. Hierdoor geldt het vermoeden van overeenstemming.

Onder validering wordt een geëvalueerde controle inclusief analyse en test van de veiligheidsfuncties en categorieën van onderdelen van besturingen met een veiligheidsfunctie verstaan.

 

Toepasbaarheid EN 954-1

De EN 954-1 heeft in principe het vermoeden van overeenstemming met de Machinerichtlijn 2006/42/EG op 31 december 2011 verloren en mag daarom eigenlijk niet meer in een conformiteitsbeoordelingsprocedure bij 2006/42/EG worden toegepast.

Uitzondering: in sommige productnormen voor bepaalde soorten machines/machinetypes (bijvoorbeeld gereedschapsmachines) is het gebruik zoals voorheen onder twee voorwaarden toegestaan:


1) EN 954-1 moet in de normatieve verwijzingen van de C-norm met de uitgiftedatum vermeld zijn

  • EN 954-1:1996
    Voorbeeld: EN 12417:2001 + A2:2009 Gereedschapsmachines – Veiligheid – Bewerkingscentra

2) EN 954-1 en EN ISO 13849-1 zijn allebei in de normatieve verwijzingen met uitgiftedatum vermeld

EN 954-1:1996 en EN ISO 13849-1:2006
Voorbeeld: EN ISO 23125:2015 – Gereedschapsmachines – Veiligheid – Draaimachines​

 

In zes stappen naar het doel

Met de introductie van EN ISO 13849-1 ontstaan ook voor de machineconstructie nieuwe eisen bij de werkwijze. De vormgeving van de veiligheidsgerelateerde onderdelen van besturingen is een iteratief proces dat in meerdere stappen wordt uitgevoerd.

Stap 1 - Definiëren van eisen aan veiligheidsfuncties

Dit is de belangrijkste stap. Allereerst moeten de vereiste eigenschappen voor de veiligheidsfuncties worden vastgelegd. Voor een hekbeveiliging op een machine moeten bijvoorbeeld bij het openen van het hek gevaarlijke bewegingen worden uitgeschakeld. Het opnieuw op gang brengen bij een geopend hek mag niet mogelijk zijn.

Stap 2 - Bepalen van het vereiste Performance Level (PL)

Hoe hoger het risico, des te hoger zijn de eisen aan het besturingssysteem. De bijdrage die de betrouwbaarheid en structuur daaraan leveren, kan al naargelang de gebruikte technologie variëren. De ernst van elke gevaarlijke situatie wordt ingedeeld in vijf niveaus van "a" tot en met "e". Bij PL "a" is de bijdrage van de besturingsfunctie aan de risicoreductie laag, bij PL "e" hoog. Aan de hand van de risicograaf wordt het vereiste Performance Level (PL r) voor de hiervoor beschreven veiligheidsfunctie bepaald.

Ernst van het letsel (S)
S1 = licht (normaliter omkeerbaar) letsel
S2 = zwaar (normaliter onomkeerbaar) letsel inclusief de dood

Frequentie en/of duur van de blootstelling aan het gevaar (F)
F1 = zelden tot vrij vaak en/of korte duur
F2 = vaak tot voortdurend en/of langdurig

Mogelijkheden tot het afwenden van het gevaar (P)
P1 = mogelijk onder bepaalde omstandigheden
P2 = nauwelijks mogelijk

Stap 3 - Ontwerp en technische realisatie van de veiligheidsfuncties

De onder stap 1 beschreven veiligheidsfunctie "Hekvergrendeling" wordt besturingstechnisch gerealiseerd. Voor de hekvergrendeling wordt een gecodeerde naderingsschakelaar zoals bijvoorbeeld PSENcode gebruikt. Daardoor bestaat de mogelijkheid om ook meerdere hekken in serie te schakelen zonder dat de effectiviteit van de bewakingsfuncties wordt aangetast. Bovendien biedt de codering een uitgebreide bescherming tegen manipulatie. De betreffende evaluatie van de sensoren vindt plaats aan de hand van een multifunctioneel veiligheidssysteem zoals bijvoorbeeld PNOZmulti. De uitschakeling van de aandrijving vindt plaats via twee relais met mechanisch gedwongen contacten.

Stap 4 – Bepalen van het Performance Level en kwantitatieve beschouwing

Om het bereikte Performance Level te bepalen, wordt de veiligheidsfunctie in de delen sensor, logica en actuator opgesplitst. Elk van deze deelsystemen levert een bijdrage aan de veiligheidsfunctie. Voor Pilz-componenten zijn alle vereiste karakteristieke parameters beschikbaar. Pilz stelt hiervoor een comfortabele berekeningstool (PAScal) ter beschikking.

Stap 5 – Verificatie

Bij deze stap wordt gekeken in hoeverre het bereikte Performance Level overeenstemt met het vereiste Performance Level. Het bereikte PL moet hetzelfde als of beter dan het op basis van de risicobeoordeling vereiste PL r zijn. Dat betekent "groen licht" voor de machineconstructie.

Stap 6 – Validering

Behalve puur kwalitatieve eisen aan de vormgeving van veiligheidssystemen is het belangrijk om ook systematische fouten te vermijden. Dit gebeurt bij de validering.

hoofdkwartier

Pilz Belgium Safe Automation
Bijenstraat 4
9051 Gent (Sint-Denijs-Westrem)
Belgium

Telefoon: +32 9 3217570
E-mail: info@pilz.be

Technische ondersteuning

Telefoon: +32 9 321 7575
E-mail: info@pilz.be